ضربه به دیپلماسی خلیلزاد

  • تاریخ انتشار : 1397/10/13 ساعت 05:18
خلیلزاد

به نظر می‌رسد که طالبان به این نتیجه رسیده‌اند که واشنگتن نیروهای نظامی‌اش را از افغانستان بیرون می‌کند. نشر گزارش‌های ضد و نقیض در مورد خروج بخشی از نیروهای نظامی امریکا تا بهار سال آینده و نظر مسلط در رسانه‌های امریکایی مبنی بر خسته‌گی مفرط هیات حاکمه‌ی امریکا از جنگ افغانستان گروه طالبان را به این نتیجه رسانده است که آنان به هر صورت در میدان جنگ پیروز می‌شوند و حتا در میز مذاکره هم از دولت امریکا امتیازهای کلان می‌گیرند. طالبان شاید به این نظر باشند که اگر آنان امتیاز بدهند یا ندهند، واشنگتن نیروهایش را بیرون می‌کند. این گمان آنان سبب شده است که دیگر به مذاکره با دولت افغانستان فکر نکنند.

تمام مطالباتی که طالبان از امریکا دارند به دولت افغانستان مربوط است. روابط عمومی طالبان می‌گوید که آنان می‌خواهند روی موضوع فهرست سیاه، ‌زندانیان، ‌رسمیت دفتر قطر و موضوع خروج نیروهای امریکایی از افغانستان با جانب امریکا گفت‌وگو کنند. اما تمام این موضوعات به دولت افغانستان مربوط است. زندانیان طالبان در زندان‌های افغانستان نگهداری می‌شوند که اداره‌ی آن به دست وزارت‌های داخله، ‌دفاع و سازمان امنیت ملی است. پرونده‌ی این زندانیان هم در محاکم افغانستان در گردش است. آنان در خاک ایالات متحده زندانی نیستند که طالبان بخواهند در مورد سرنوشت آنان با واشنگتن مذاکره کنند. موضوع فهرست سیاه هم به دولت افغانستان تعلق دارد. دولت افغانستان حق دارد از شورای امنیت ملل متحد بخواهد که در فهرست سیاه تغییر بیاید. هیچ مرجع دیگر نمی‌تواند در غیاب دولت افغانستان در این مورد فیصله کند. وقتی دولت افغانستان نخواهد دفتر قطر هم رسمیت نمی‌یابد. دولت افغانستان در سال ۲۰۱۳ با افتتاح رسمی دفتر قطر مخالفت کرد.

در مورد حضور نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان هم دولت افغانستان طرف‌ قرارداد ایالات متحده و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی است. ناتو و امریکا بدون سند و مدرک در افغانستان حضور ندارند و تغییر در این اسناد هم کار دولت‌ها است. در این هیچ تردیدی نیست که حضور نظامی امریکا در افغانستان با منافع امنیتی این کشور پیوند دارد. امریکایی‌ها از القاعده آسیب دیده‌اند و نظامیان این کشور می‌گویند که می‌خواهند مطمین شوند که بار دیگر القاعده در این بخش از جهان صاحب پایگاه‌ها امن و محیط آزاد برای نشوونما نمی‌شود. در این مورد طالبان، ‌امریکا و دولت افغانستان می‌توانند به صورت سه جانبه گفت‌وگو کنند. اگر طالبان بار دیگر به گفت‌وگو با دولت افغانستان حاضر نشوند، دیپلوماسی خلیل‌زاد به بن‌بست روبه‌رو می‌شود.

آن‌چه که دیپلوماسی خلیل‌زاد را بیش از همه ضربه زد، گزارش‌های رسانه‌های ایالات متحده در مورد کاهش نیروهای امریکایی در قلمرو افغانستان بود. این گزارش‌ها طالبان را به این باور رساند که ایالات متحده در هر صورت افغانستان را ترک می‌کنند و شورای کویته نیاز ندارد که در میز مذاکره به خلیل‌زاد و دولت افغانستان امتیاز بدهد. آقای خلیل‌زاد پس از نشست آخر ابوظبی گفت که طالبان اشتباه کردند که با دولت افغانستان مذاکره نکردند و اگر آنان در این موضع‌شان تجدید نظر نکنند، سودی متوجه‌شان نمی‌شود.

خلیل‌زاد هم‌چنان گفت که طالبان درصورتی که به دوام جنگ فکر کنند باید بدانند که ایالات متحده در کنار نیروهای امنیتی و دولت افغانستان است و هیچ گاهی آنان را رها نمی‌کند. این موضع قاطع خلیل‌زاد حامیان خارجی طالبان را در موضع ضعیف‌تر قرار داد. اما مدتی از این گفته‌های خلیل‌زاد نگذشته بود که رسانه‌های معتبر امریکایی به نقل از منابعی در درون دولت امریکا گزارش دادند که ترمپ دستور کاهش نیروهای نظامی امریکایی مستقر در افغانستان را صادر کرده است. قصر سفید و پنتاگون یک هفته در این مورد سکوت کردند تا این که یکی از سخنگویان شورای امنیت ملی امریکا به میدان آمد و گفت که ترمپ در مورد کاهش نیروهای امریکایی در افغانستان هیچ تصمیمی نگرفته است و به وزارت دفاع هم در این مورد دستور نداده است. این اعلام موضع دیرهنگام شورای امنیت ملی امریکا باز هم سبب کاهش ابهام و اضطراب نشده است. هنوز سخنگوی ترمپ، شخص آقای خلیل‌زاد یا وزیر خارجه‌ی امریکا در مورد گزارش‌هایی مبنی بر خروج ناگهانی و عاجل بخشی از نیروهای امریکایی از افغانستان، سخن روشن نگفته‌اند. تا موضع امریکا قبل از مذاکرات جده در این مورد روشن نشود، موضع خلیل‌زاد در این نشست ضعیف خواهد بود. تا موضع امریکا در مورد وضعیت نیروهایش در افغانستان از سوی مقام‌های بلندپایه‌ی این کشور به وضاحت اعلام نشود، هیات طالبان و دیپلومات‌های‌ اماراتی، عربستانی و پاکستانی، به حرف‌های خلیل‌زاد باور نمی‌کنند.

روشن است که در نشست جده خلیل‌زاد و هیات عربستان و امارات از طالبان خواهند خواست که هرچه زودتر با نماینده‌گان دولت افغانستان مذاکره کنند. اما طالبان به دلیل موضع مبهم واشنگتن در مورد وضعیت نیروهای امریکایی در افغانستان به این درخواست پاسخ رد خواهند داد. آنان می‌خواهند از واشنگتن بشنوند که نیروهای امریکایی خارج می‌شوند. آنان فکر می‌کنند که واشنگتن با آنان سندی را مبنی بر پایان جنگ امضا خواهد کرد و بعد میدان را به طالب‌ها و حامیان خارجی‌‌شان رها خواهد ساخت. به نظر نمی‌رسد که در این وضعیت طالبان امتیاز بدهند. آنان به این باور رسیده‌اند که ترمپ کل نیروهای امریکایی را از افغانستان بیرون می‌کند و به همین دلیل هیچ نیازی به مذاکره با دولت افغانستان ندارند. طالبان مثل جنگ‌جویان ضد شوروی دهه‌ی هشتاد فکر می‌کنند که با خروج نیروهایی امریکایی ظرف چند هفته یا در نهایت چند ماه کل افغانستان را با نیروی نظامی اشغال می‌کنند.

روند مذاکره با طالبان وقتی به آرامی پیش می‌رود که این گروه به این نتیجه برسد که امریکا مصمم به حمایت از دولت افغانستان در صورت دوام جنگ توسط طالب‌ها است. اگر طالبان به این نتیجه برسند که نیروهای امریکایی در صورت دوام جنگ خارج نمی‌شوند و گزارش‌های رسانه‌های امریکایی در مورد خروج نیمی از نیروهای نظامی ایالات متحده از افغانستان صحت ندارد، در آن صورت، روند مذاکره شکل دیگری اختیار خواهد کرد.

طالبان قبلاً به این باور رسیده بودند که نیروهای امریکایی با تشدید جنگ خارج نمی‌شوند. آقای خلیل‌زاد هم باری گفت که طالبان به او گفته‌اند که نمی‌توانند با دوام جنگ پیروز شوند و به همین دلیل تلاش می‌کنند که جنگ افغانستان یک راه‌حل سیاسی پیدا کند. اما با گزارش‌های اخیر در مورد خروج بخشی از نیروهای امریکایی از افغانستان، ‌شاید محاسبه‌ی طالبان تغییر کرده باشد. ایالات متحده باید روشن می‌کرد که اگر طالبان در نشست جده امتیاز ندهند، ‌چه می‌کند.