امریکا و دشواری خروج از افغانستان

  • تاریخ انتشار : 1397/10/7 ساعت 09:07

دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا روز پنج‌شنبه هفته گذشته(۲۹ قوس) دستور آغاز بیرون شدن حدود نصف سربازان امریکایی مستقر در افغانستان را صادر کرد. این دستور ترامپ ناگهانی و تاحدی حساب‌نشده تلقی شد. برخی از مقامات بلندپایه نظامی ‌و سیاسی این تصمیم ترامپ را عجولانه و غیراستراتژیک خواندند. پس از این تصمیم ترامپ برای خروج بخشی زیادی از نیروهای امریکا از افغانستان، وزیر دفاع امریکا استعفای خودش را از دولت امریکا درخواست کرد. به باور بسیاری از تحلیلگران کناره‌گیری وزیر دفاع امریکا می‌تواند بیانگر این حقیقت باشد که رئیس جمهور امریکا بدون درنظر گرفتن بعد نظامی ‌و استراتژی مسأله، تنها با دید سیاسی موضوع خروج سربازان امریکا را از افغانستان مطرح کرده است. واکنش وزیر دفاع امریکا در قبال تصمیم ترامپ عملا می‌تواند این موضوع را به اثبات برساند که استراتژیست‌های امنیتی و نظامی ‌امریکا مخالف خروج نیروهای نظامی ‌امریکا از افغانستان می‌باشند. آنان معتقدند در شرایطی که تروریست‌ها همچنان در افغانستان فعال اند، خروج نیروهای نظامی ‌امریکا بر ناکامی ‌امریکا در مبارزه با تروریزم تعبیر و تفسیر خواهد شد که بنا به هر رویکردی که باشد عواقب سیاسی و امنیتی برای ایالات متحده امریکا دارد. اگر این تصمیم ترامپ را در راستای استراتژی آمریکا در منطقه تحلیل کنیم بازهم دلالت از پریشانی و آشفتگی دارد. آقای ترامپ در سال گذشته استراتژی امریکا در قبال جنوب آسیا را تعیین کرد و به پاکستان هشدار داد که در امر مبارزه با تروریزم باید با امریکا صادقانه همکاری کند. در زمان ارائه این استراتژی، آقای ترامپ به صراحت بیان کرد که امریکا در افغانستان می‌ماند و استراتژی خروج نظامی ‌امریکا از افغانستان هرگز مطرح نیست. او به طالبان هشدار داد که نظامیان امریکا در افغانستان می‌ماند و با تروریزم مبارزه می‌کنند و مسأله خروج نیروهای نظامی‌ امریکا در دستور کار دولت امریکا نیست. بسیاری از استراتژیست‌ها و سیاستگران امریکا نیز در این قضیه با ترامپ هم نظر بودند و اکنون هم تصمیم جدید ترامپ را کارشناسی شده نمی‌پندارند.
جدا از این، تصمیم ترامپ بر خروج از افغانستان در شرایطی مطرح شد که از لحاظ روانی به نفع گروه طالبان و حامیان آنان تمام شد. در شرایطی که پروسه صلح افغانستان شدت یافته است و یکی از شرط‌های اساسی طالبان خروج نیروهای نظامی ‌امریکا از افغانستان می‌باشد، تصمیم امریکا مبنی بر خروج بخش عظیم از نظامیان امریکا متناسب به زمان نبود. متقابلا واکنش و موضع‌گیری حکومت افغانستان بسیار بجا و مناسب بود. حکومت افغانستان اعلام داشت که خروج نظامیان امریکا از افغانستان، تأثیری بر وضعیت امنیتی افغانستان ندارد و نیروهای دفاعی افغانستان همچنان از سرزمین خود دفاع خواهد کرد. این واکنش حکومت و هم‌چنین تغییرات و جابجایی در رهبری وزارت‌های دفاع و داخله، مورد حمایت شهروندان و نخبگان افغانستان قرار گرفت. این امر امید و انگیزه سربازان و نیروهای امنیتی افغانستان را به وضوح افزایش داد. اقدامات اخیر افغانستان قابل ستایش است.
با این هم به نظر می‌رسد که مقامات ناتو و حتا برخی از مقامات نظامی ‌امریکا بر خروج نظامیان امریکا در شرایط حاضر موافق نیستند و مصمم اند که در مأموریت خود برای مبارزه مشترک با تروریزم در افغانستان بمانند. در همین راستا، لوی درستیز قوای مسلح ایالات متحده در سفر به افغانستان اطمینان داد که ماموریت نظامی ‌کشورش به گونه پلان شده در افغانستان ادامه خواهد یافت. جنرال جوزف دنفورد در دیدار با نیروهای خارجی در افغانستان تأکید کرده است که ماموریت نظامی‌ امریکا در افغانستان به گونه‌ای که در گذشته برنامه‌ریزی شده بود ادامه خواهد یافت. پس از تصمیم اخیر ترامپ مبنی بر خروج شماری زیادی از نیروهای نظامی‌ امریکا از افغانستان سکات میلر، فرمانده ارشد نظامیان امریکایی و خارجی در افغانستان نیز گفته بود که تا کنون دستور کاهش قوای امریکایی در افغانستان برایش داده نشده است.
آقای میلر، روز یک شنبه دوم جدی در جریان سفر به ولایت ننگرهار گفت ”شما نیز چنین آوازه‌ها را در رسانه‌ها شاهد بوده اید. اما آنچه را به شما اطمینان می‌دهم این است که نخست از همه هیچ دستوری به من داده نشده است، پس هیچ چیز تغییر نکرده است. امروز نیز آن‌گونه استیم که دیروز بودیم و فردا نیز چنین خواهیم بود“.
به نظر می‌رسد که شرایط امروز افغانستان را نمی‌شود با قیاس به گذشته تحلیل کرد. در گذشته ارتش شوروی به راحتی افغانستان را ترک کرد ولی آن‌چنان که گفته شد، آمریکا هرگز نمی‌تواند به راحتی این کار را انجام بدهد. از دیگر جانب وضعیت امروز افغانستان از لحاظ پشتیبانی افکار عمومی نیز با گذشته متفاوت است؛ شهروندان افغانستان با تمام توان از دست‌آوردهای هفده سال گذشته حمایت و حفاظت می‌کنند و از حاکمیت دوباره افراط‌گرایان بیزار اند.